بزرگان استان بوشهر در هزاره‌ی اول اسلامی از سینیز تا سیراف

امیران رستاق ریشهری و لیراویکمی از سینیز به طرف دشت لیراوی وزیدون (رستاق ریشهر تاریخی) که برویم در کنار رود زهره مجموعه سه قلعه سر به فلک کشیده گل، گلاب و دهمردی است.
در سال 510، ابن بلخی از حاکم این منطقه "امیر فرامرز بن هداب" نام برده است. قلعه‌ای که به واسطه‌ی حضور این امیر مقتدر تا سال 734 که "زرکوب شیرازی" قلعه‌های ارجان را برشمرده به قلعه امیر فرامرز شهرت داشته.
همین قلعه‌ها در سال 824 مرکز حکومت امیر شیخ لیراوی و برادرش سهم‌الدین شنگل لیراوی بوده است. سهم‌الدین شنگل لیراوی جزو معدود امرای جنوب ایران بوده که به هنگام فتح اران و قره‌باغ به حضور شاهرخ شرفیاب شده است.

روزنامه وقایع‌الاتفاقیه پنج‌شنبه سیزدهم رجب مطابق1272 هجری نمره 268 صفحه6

از قراری که در روزنامه بندر ابوشهر نوشته‌اند امور آن ولایت از اهتمامات عالیجاه میرزا حسنعلی خان دریابیگی و حاکم بوشهر در نهایت نتظام و عموم سکنه و اهالی آن‌جا در عین فراغت و آسودگی به دعاگویی ذات اقدس همایون شاهنشاهی اشتغال دارند و هم‌چنین توپ‌چی و سرباز متوقف آن‌جا و صاحب‌منصبان آن‌ها در نهایت حسن سلوک و معقولیت رفتار می‌کنند و اهالی آن‌جا کمال رضامندی از آن‌ها دارند. دیگر نوشته بودند در پنجم ماه جمادی‌الثانی در بوشهر بارندگی بسیار خوب زیاد شده بود به طوری که آب انبار جدید‌البنای آن‌جا تا نصفه پر آب شده و اهالی آن‌جا از این نزول رحمت الهی کمال شکرگزاری را دارند.

برازجان بازار شهری در پس کرانه‌‌ی بوشهر

پیش درآمد
راجع به جوامع ساکن در کرانه‌های خلیج‌فارس تعداد انگشت‌شماری مقاله‌ی تحقیقی به رشته‌ی تحریر درآمده و تازه این معدود مقالات هم فقط به ساکنان مناطقی می‌پردازند که بر روی خط ساحلی قرار دارند، به عبارتی بنادر. تا آن‌جا که راقم این سطور اطلاع دارد هیچ تحقیق تحلیلی راجع به ساکنان پس‌کرانه‌های بنادر خلیج‌ فارس انجام نگرفته است. بنادر خلیج‌فارس جهت تأمین مواد غذایی و خدمات (برای مثال تأمین حیوانات بارکش) و از همه این‌ها مهم‌تر برای ایجاد امنیت در شاهرگ اقتصادی خود ـ یعنی مسیرهای تجاری کاروان‌رو و پاسداری از آن‌ها در قبال حملات راهزنان ـ به ساکنان پس کرانه‌ای خود نیاز داشتند. بی‌هیچ شگفتی جوامع پس‌کرانه‌ای بعضی موقع می‌کوشیدند تا بیش از وسعت خود ـ با موقعیت جغرافیایی متفاوت نقشِ سیاسی مهم‌تری ایفا کنند، یا حتی عملاً ایفا هم کردند چنان‌که نقش بازار شهر برازجان گواه صادقی بر این مدعاست. یادآوری می‌گردد، کاروان‌ها بعد از این‌که از مسیله ـ که بوشهر را از سرزمین اصلی جدا می‌کرد ـ می‌گذشتند،

کشکول نصیر

پاسخ حافظ
روزی کفیل استانداری فارس‌"شیبانی" از رابیندرانات تاگور و دینشاه ـ که چند روزی در شیراز اقامت داشتند ـ دعوت به بارگاه حافظ کرد. گروهی از دانشمندان و محترمین هم حضور داشتند.
"تاگور" دسته گل زیبایی روی سنگ مرمر قبر حافظ گذارده و از کرامت‌ا… خان مشیری که صمیمانه به فال حافظ معتقد بود درخواست کرد که از حافظ راجع به آتیه‌ی هندوستان سؤال کند، غزل زیر پاسخ حافظ بود:
نسیم باد صبا دوشم آگهی آورد
که روز محنت و غم رو به کوتهی آورد
به مطربان صبوحی دهیم جامه چاک
بدین نوید که باد سحرگهی آورد
به خیر خاطر ما کوش کاین کلاه نمد
بسا شکست که با افسر شهی آورد
 تا نخواهد خدای ...