 |
||||
|
|
||||
|
بیتالمال / اموال دولتیبیتالمال / اموال دولتی
میراث فرهنگی (6) بخش دوازدهم توسعهی تعریف و مفهوم موزه و بالاخص گسترهی وظایف و تغییرات بنیادی تشکیلاتی و ماهیتی آن اگر چه در دورهی معاصر و از سوی شورای بینالمللی موزهها (LCOM) صورت پذیرفته، اما وجود آثار، لوحها و سنگ نوشتهها، کاخها و بناهای ویران شده، مقبرهها و آرامگاههای تخریب شده ـ که خود موزههای طبیعی هستند ـ در هر دوره از تاریخ زندگی انسانها به صورت غریضی و ناخودآگاه، مردم سرزمینهای مختلف را به منظور جمعآوری آثار و تحقیق و کاوش در وضعیت و سرگذشت نسلهای پیش از خود و سایر ملل ترغیب نموده و موزه هانیز که جایگاه مشخص و امنی برای استقرار و حفظ و نگهداری این میراث عظیم میباشند (با توجه به تاریخچه ارائه شده در باب پیدایش و روند تحول و ارتقاء آن) در مقاطع زمانی مورد نیاز، مسیر این حرکت را تسهیل مینمایند. ارتباط و تعامل فرهنگی، سبب انتقال اندیشهها و جذب ایدههای نو و سازنده بین ملتها و اقوام گوناگون میگردد و به تأسی از این امر برخی از سلاطین و حکمرانان گذشتهی سرزمین ما مترصد فرصت بودهاند تا با سفر به نقاط دیگر دنیا (ترجیحاً کشورهای اروپایی) از پیشرفتهای سایر ملل آگاهی یافته و یا حداقل از الگوهای فرهنگی و رفتاری آنها تجربه اندوخته و در مملکت آبا و اجدادی از این اندوختهها استفاده برند. از جمله تأثیرات برون مرزی در این زمینه، احداث موزهای توسط ناصرالدین شاه قاجار در سال 1290 هجری قمری و بعد از بازگشت از سفر اروپا بود که در آن سفر از موزههای اروپا بازدید کرده و به محض مراجعت در ارگ سلطنتی (کاخ گلستان) موزهای را احداث (17) میکند. جای تعجب و شگفتی است که ایران بزرگ و مهد تمدن و تاریخ جهان که در هر نقطه از خاکش، نقش پادشاهی یا مقبرهی سلطانی و یا کاخی در زیر خاک مدفون دارد و قدمت شهر باستانی "شوش" حداقل به بیش از شش هزار سال میرسد و اخیراً آخرین پژوهش دکتر عبدالکریم مشایخی (با عنوان نگاهی گذرا به پیشینهی تاریخی و اهمیت جایگاه تمدن بوشهر در ایران و جهان ـ شماره 408 نصیر بوشهر) حاکی از وجود سلسلههای گوناگون قومی و پادشاهی ـ ایلامیها، مادها، هخامنشیان ، سلوکیان، ساسانیان و … ـ در این خطهی تاریخی (بوشهر) است، چگونه مردمانش ایجاد و تأسیس موزه را هم از اروپاییها آموخته و بعد از آنها به فکر حفظ و احیای دستاوردهای نیاکان خود افتاده و از این لحاظ هم آنها از ما پیشی گرفته و احساس برتری مینمایند. در حالی که همین اجنبیهای غارتگر (انگلیسیها و فرانسویها) سالها پیش از این تاریخ، قسمتهایی از خاک ما و از جمله شهر شوش را مورد هجوم قرار داده و با حفاری به اصطلاح قانونی و با انعقاد قرارداد، اشیاء تاریخی بسیار ارزشمندی را به کشورهای خود و موزههایشان منتقل نموده و با سهل انگاری پادشاهان وقت و دسیسهها و ترفندهای خائنین، موجبات غارت اقلام زیادی از اموال فرهنگی و اشیاء عتیقهی کشورمان را فراهم آوردند. شاید به زعم برخی، ذکر این موارد خارج از حیطهی متن به نظر رسد اما به یقین، نگارنده قصد اطاله کلام و پرداختن به حاشیه را نداشته و به لحاظ اهمیت فوقالعادهی این سرمایههای تاریخی که متعلق به همهی نسلهاست، طرح جزئیات و اتفاقات ناگواری که بر ما رفته، هشداریست جدی و زنگ خطریست دائم تا آحاد مردم همواره آمادهی مقابله با چپاولگران باشند، هشداری که سالها پیش با توجه به موقعیت شغلی و بازرسی اموال دستگاههای اجرایی در همین زمینهی اموال فرهنگی و موزهای به مسئولین گوشزد گردید، اما به علت بیاعتنائی منجر به خسارات جبران ناپذیری شد و نوش داروی بعد از مرگ سهراب دیگر اثر نداشت. موزهی احداث شده که نخستین موزهی دولتی در ایران است در یکی از تالارهای عمارت خروجی کاخ گلستان که بنای آن بین شمس العماره و در گوشهی شمال شرقی باغ قرار داشت تأسیس گردید. در سال 1316 بنای موزهی قدیم تخریب و در محل آن استخری بزرگ ایجاد شد. بخش اعظم اشیاء موزه در همان سال به خزانهی جواهرات بانک ملی ایران منتقل گردید. در سال 1295 نیز موزهای با نام موزه ملی یا موزه معارف در محل ساختمان دارالفنون احداث شد که تعداد 270 قلم اموال فرهنگی تاریخی در آن نگهداری میگردید. محل این موزه در سال 1304 به عمارت مسعودیه و نهایتاً در سال 1315 به ساختمان جدید موزه ایران باستان انتقال یافت. در واقع هستهی اولیهی موزه ایران باستان را"موزه معارف" تشکیل میدهد. موزه ایران باستان در حال حاضر به "موزه ملی ایران" تغییر نام یافته و شامل دو بخش "موزه دوران اسلامی" و "موزه دوران پیش از اسلام" است که یکی از غنیترین و کاملترین موزههای جهان از نظر آثار تاریخی و فرهنگی ایران است. موزه مذکور به عنوان یک واحد مستقل اداری در تشکیلات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و زیر مجموعه سازمان میراث فرهنگی، وظایف خود را همگام با سایر موزههای توسعه یافتهی جهانی در باب ارائه و معرفی، پژوهش، حفاظت، مرمت و احیا با در نظر گرفتن معیارهای تعیین شده انجام میدهد. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
