بازیافت زباله فقط دو درصد!

بازیافت زباله فقط دو درصد!
در ایران از 7 هزار تن زباله‌ی تولیدی در شهر تهران و دفن 90 درصدی آن‌ها، تنها10 درصد زباله‌ها تفکیک می‌شود که تنها دو درصد آن قابل بازیافت است. این در حالی است که در کشورهایی مانند ژاپن از زباله به عنوان «طلای کثیف» یاد می‌شود که صد در صد آن سود است، به شرط آن که به شیوه‌ی صحیح بازیافت شود. اهمیت دفع و بازیافت صحیح آن در کشور ما در حالی از سوی مجامع ذی‌ربط مورد تأیید است که هنوز ساختار مشخصی برای انواع زباله تعریف نشده است. روزانه 7 هزار تن زباله شهر تهران دفع و به منطقه‌ی کهریزک واقع در حاشیه و جنوب غربی تهران انتقال داده می‌شود و به گفته‌ی کارشناسان زیست محیطی، این سرمایه‌ی ملی یا همان "طلای کثیف" زیر خروار‌ها خاک مدفون می‌شود بی‌ آن که هیچ استفاده‌ی مفید و کارآمدی از آن به عمل آید.
در این میان گفته می‌شود چنان چه سیاست بازیافت صحیح پسماندها به کشور انتقال داده شود و روش‌های نوین و کارآمد بازیافت همراه با تکنولوژی سازگار با پارامتر‌های جامعه به کشور راه یابد و حمایت دولت در این خصوص بارزتر شود، می‌توان به تأکید متخصصان زیست محیطی، در عین حالی که از این بازیافت به اشتغال زایی رسید، منابع طبیعی را هم با تولید انواع کودهای کشاورزی ناشی از پسماندها حفظ کرد. در غیر این صورت اگر وضعیت تولید زباله در کشور به همین روال ادامه پیدا کند در آینده از سوی مجامع جهانی حفظ محیط زیست با هشدارهای جدی رو‌به‌رو خواهیم شد.
اکنون با تصویب قانون مدیریت پسماندها از سال 82 همه‌ی زباله‌هایی که تا به حال تولید می‌شود و فاقد صاحب بوده با این قانون هر فرد مسئول زباله‌ای می‌شود که تولید می‌کند و به ازای آن نیز باید هزینه‌اش را بپردازد. این قانون بدین معنی خواهد بود که اگر یک خانه‌دار 5 کیلوگرم زباله تولید می‌کند، باید به اندازه50 کیلوگرم زباله‌ی تولیدی، هزینه بپردازد و اگر فردی 50 کیلو زباله تولید می‌کند ـ که اکثر این زباله‌ها حاوی مواد خطر‌ناک و آلوده کننده است ـ باید هزینه بیشتری نسبت به کسی که 5 کیلو زباله عادی تولید کرده است بپردازد. بنابراین اصل، هر فردی مؤظف خواهد بود زباله‌های تولیدی خود را مدیریت کرده و اگر قادر به این مدیریت نیست هزینه‌اش را بپردازد تا دستگاه‌های مربوطه هم‌چون شهرداری‌ها مدیریت آن را به عهده بگیرد.
آموزش و مدیریت:
آن چه شهروندان در خصوص فرهنگ جداسازی زباله باید بیاموزند این است که زباله‌ها را به صورت‌ تر و خشک در کیسه‌های جداگانه تحویل دهند، زیرا فناوری ما در حال حاضر در کشور‌ تا همین حد است. تکنولوژی ما در آن مرتبه‌ای از پیشرفت نیست که روی پلاستیک‌ها، آرم‌هایی زده شده و نوع پلاستیک و gradeآن مشخص شود. این فرآیند تنها در مورد محصولاتی که قرار است به کشورهای پیشرفته و صنعتی صادر شود اعمال می‌شود زیرا در غیر این صورت از ورود محصولاتی که فاقد برچسب قابل بازیافت یا غیر قابل بازیافت باشند به چنان کشورهایی جلوگیری می‌شود. نکته قابل ذکر آن که ترکیب تولید زباله در ایران با سایر کشورهای اروپایی بر عکس است، چنان چه در ایران 70 درصد زباله‌های تولیدی تر و 30 درصد آن خشک است اما در اروپا 30 درصد تر و 70 درصد خشک تولید می‌شود.
زباله‌های تر ـ که به پسماند میوه‌ها، سبزیجات و مواد غذایی و تفاله‌های چای اطلاق می‌شود ـ بیشترین بخش‌ زباله‌های شهری را تشکیل می‌دهد. این زباله‌ها اگر در کیسه جداگانه‌ای جای گیرند پس از بازیافت تبدیل به کمپوست شده و این بهترین کود برای مصارف کشاورزی خواهد بود. زباله‌ی خشک نیز که شامل کاغذ، پلاستیک، چوب ، پارچه، فلزات و… می‌شود حتی در کشورهای پیشرفته به عنوان "طلای سیاه" نامیده می‌شود که در صورت جدا شدن از زباله‌ی‌‌ تر می‌توان دوباره آن‌ها را وارد چرخه مصرف کرد و مورد استفاده قرار داد.
بازیافت آلومینیوم نیز می‌تواند تا 90 درصد در مصرف انرژی برای ساخت دوباره آن صرفه‌جویی به همراه داشته باشد که در این صورت آلودگی مرحله تولید آن نیز تا 95 درصد کاهش می‌یابد. در چنین فرهنگ سازی باید هر رنگی را برای یک نوع زباله در نظر گرفت و با نصب دستگاه‌های بازیافت نسبت به بازیافت‌ زباله‌های قابل بازیافت در معابرعمومی اقدام شود. ولی از آن جا که در کشور ما وظایف دستگاه‌ها در خصوص مدیریت هر نوع زباله‌ مشخص نبوده و مشخص نیست که مسئولیت زباله‌های تولید شده بر عهده چه کسی است، هم چنان آموزش فرهنگ جدا سازی، چالش‌های خود را می‌پیماید و در میان شهروندان محلی از اعراب ندارد. دلیل آن هم نه تنها به نواقص این آموزش بر می‌گردد، بلکه وقتی صحبت از کیسه‌های جداگانه به رنگ‌های متفاوت برای هر زباله‌ می‌شود ولی در عمل چنین امکاناتی در اختیار شهروندان قرار نمی‌گیرد و راه‌کارهای مناسب برای آن نیز توصیه نمی‌شود، هم چنان معضل بازیافت زباله به عنوان نقطه عطف مسائل زیست‌ محیطی در ایران باقی می‌ماند.
زباله‌ بیمارستانی:
حجم زباله‌های بیمارستانی که هر روزه به 400 تن می‌رسد بخش عمده‌ای از زباله‌های شهر تهران را تشکیل می‌دهد و معضل مدیریت پسماندها را دو چندان کرده است. باید بیمارستان‌ها را از معدود مراکزی دانست که در آن مواد شیمیایی با تنوع بالا مصرف می‌شود. بر اساس برآوردها در بیمارستان‌ها بیش از 630 نوع مواد شیمیایی مختلف استفاده می‌شود که از این تعداد 300 نوع غیر سمی، 300 نوع سمی و خطرناک و حدود 30 نوع نیز کم خطر هستند. همچنین در هر شبانه روز هر تخت بیمارستانی 2/71 کیلوگرم زباله تولید می‌کند. آمار جهانی در این زمینه که از سوی سازمان جهانی بهداشت اعلام شده 4/1 ـ8/7 کیلو گرم است و اگر بر اساس آمارها هر شهروند تهرانی روزانه 0/9 تا 1/5 کیلوگرم زباله تولید کند، لذا هر فرد بستری در بیمارستان حدوداً 3 برابر بیش از یک فرد بیمار در جامعه تولید زباله می‌کند. بنابراین با توجه به چنین آماری جمع‌آوری و ذخیره‌سازی جداگانه زباله‌های عفونی اهمیت بسیار بالایی دارد و اگر به نحو صحیح انجام شود تأثیر چشمگیری در کاهش حجم زباله خواهد داشت، زیرا طبق اطلاعات موجود تنها 20 درصد زباله‌های بیمارستانی عفونی هستند. اگر چه بنا به دستورالعمل اداره کل سلامت محیط و وزارت بهداشت، بیمارستان‌ها موظف به جمع‌آوری و ذخیره سازی مجزای زباله‌های عفونی و غیر عفونی از مبداء تولید هستند، ولی بنا به ادعای مسئولان در حال حاضر شهرداری تهران زباله‌های 330 بیمارستان را جمع‌آوری و دفن می‌کند. "زیبا طلایی‌زاده" کارشناس محیط زیست که یکی از بهترین وسایل برای از بین بردن زباله‌های بیمارستانی را استفاده از دستگاه‌های زباله سوز می‌داند، معتقد است: این دستگاه‌ها باید الزاماً تحت استاندارد قرار گرفته و به دودکش‌های خروجی بسیار قوی مجهز باشند، وی به نظارت کامل بر دستگاه‌های زباله سوز بیمارستان‌ها تأکید می‌کند تا از ایجاد گازهای سمی و خطر‌ناک که در نتیجه‌ی احتراق ناقص به وجود می‌آید جلوگیری شود. در کشورهای پیشرفته‌ای چون کانادا، آمریکا، ژاپن و آلمان که دارای High-technology دفع زباله هستند از دستگاه‌های زباله سوز بسیار پیشرفته به روش پلاسما استفاده می‌شود. در این دستگاه‌ها، زباله‌های بیمارستانی را در حرارت هزار درجه سانتی گراد می‌سوزانند و آنها را تبدیل به آب و دی‌اکسید کربن می‌‌کنند. در برخی کشورهای توسعه یافته چون سوئد از روش‌ بهتری استفاده‌ی می‌شود. در این روش که استریلزاسیون (ضد‌عفونی کردن) نام دارد، ابتدا زباله‌های بیمارستانی را به وسیله دستگاه‌های بسیار مدرن و مجهز به انواع وسایل پیشرفته، استریل یا ضد عفونی کرده و دوباره آن را قابل بازیافت و استفاده‌ی مجدد قرار می‌دهند؛ چرا که پلاستیکی که برای موارد استفاده بیمارستانی تهیه می‌شود از نوع بهترین پلاستیک است و می‌توان در استفاده‌ی مجدد آن را مورد بازیافت قرار داد. در حال حاضر در کشورهای در حال توسعه چون کشورهای عربی و ایران برای از بین بردن زباله‌های بیمارستانی از روش‌ دفن این گونه استفاده می‌کنند که از قدیمی‌ترین و عقب‌ مانده‌ترین روش‌های دفن زباله‌ها است. در این روش ابتدا زمین را به ارتفاع چند متر گود برداری می‌کنند و سپس با ریختن مقداری آهک در بستر گودال، زباله‌های بیمارستانی را درون آن قرار می‌دهند و دوباره‌ روی زباله‌های را آهک می‌ریزند و بعد آن را با خاک می‌پوشانند و سراغ قطعه زمین دیگری می‌روند.
طلایی‌زاده خاطر‌نشان می‌کند: تنها استان فارس از روش استریل و سپس دفن بهداشتی استفاده می‌کند که نسبت به سایر استان‌ها در مرحله جلوتری پیش می‌رود. دفن زباله در کشورهای دیگر در بسیاری از کشورهای اروپایی هزینه دفن و بازیافت از مشتری دریافت می‌شود و بر این اساس مشتری قادر خواهد بود تا محصول مورد نظر را انتخاب کند. چنان چه در کانادا نیز شرکت‌هایی مسئول خرید شیشه‌های نوشابه هستند، تا در اثر بازیافت این شیشه‌ها به مواد قابل مصرف، دوباره آنها را به چرخه مصرف مشتری‌‌ها وارد کنند.
در جامعه اروپا مشتری نوشابه‌های خانواده فقط قیمت واقعی محصول را پرداخت و عوارض دفن بطری‌های غیر قابل بازیافت را دریافت نمی‌کنند. این در حالی است که در کشور ما بطری‌های پلاستیکی نوشابه همراه با حجم عمده‌ای از زباله در زیر خروارها خاک پنهان می‌شود و نه تنها مشتری در کار تفکیک زباله‌ هنگام تحویل مشارکت نمی‌کند بلکه هزینه‌ی دفع و یا بازیافت آن را نیز نمی‌پردازد. نتیجه این که بعد از گذشت این همه سال مطالعات و تحقیقات مدیریت مواد زائد، همچنان کشور ما با معضل بازیافت زباله‌ دست به گریبان است.

• صفحه نخست
• خبر
• اجتماعی
• هوای تازه
• بایگانی
• جستجو
• آلبوم عکس
• نویسندگان
• پیوندها
• نظرات خوانندگان
• سرویسهای سایت
• تماس با ما

What is RSS?