 |
||||
|
|
||||
|
بوشهر پایتخت اقتصادی ایران در مدار توسعه نیافتگیبوشهر پایتخت اقتصادی ایران در مدار توسعه نیافتگی
در آخرین گزارش رسمی سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور که در آذر ماه سال 1381 منتشر گردید استانها در سطوح توسعه یافته، در حال توسعه و توسعه نیافته قرار گرفتند. طبق همین گزارش، استان بوشهر در گروه استانهای توسعه نیافته قرار داشت. گر چه از آن سال به بعد هیچ گزارش رسمی از طرف سازمان مذکور و سایر نهادهای ذیربط در این خصوص منتشر نشده است تا ملاک قضاوت جدید قرار گیرد، اما همه شواهد و مستندات موجود به خوبی نشان میدهند که در متغیرهای ملاک تعیین میزان توسعه و رفاه، نظیر: باسوادی، فعالیت و اشتغال به تحصیلات عالی، صنعت و معدن، نسبت به سایر استانهای دیگر کشور صورت نگرفته است که حکایت از بهبود نسبی وضعیت توسعه استان و یا ارتقاء آن به سطح بعدی توسعه یافتگی داشته باشد. البته این بدان معنی نیست که در استان بوشهر از نظر متغیرهای مورد اشاره هیچ رشد و یا بهبودی حاصل نشده، بلکه منظور در مقایسه با سایر استانهای دیگر است. حال سؤال اساسی این است که چرا استانی که از حیث منابع و ذخایر طبیعی و خدادادی که به تعدادی از آن در ادامه اشاره خواهد شد در ردیف استانهای توسعه نیافته قرار دارد؟! استان بوشهر در کنار آبهای نیلگون خلیجفارس با مساحتی بیش از 230 هزار کیلومتر و جمعیتی بالغ بر 860 هزار نفر حدود 5/1 درصد مساحت کشور را به خود اختصاص داده است. این استان از مراکز قدیمی فرهنگ و تمدن ایران زمین بوده است که قدمت آن براساس سنگ نبشتههای عهد ایلام به حدود 5 تا 6 هزار سال قبل برمیگردد. بوشهر در دوران باستان و قرون اولیه هجری شمسی از مراکز مهم علمی بوده و بر اساس اسناد تاریخی استان در صدر اسلام از دروازههای مبادلات علمی و فرهنگی بوده است. براساس مطالعاتی که صورت گرفته در بندر تاریخی سیراف در جنوب استان و بندر سینیز در شمال استان در دوره ایران باستان، دانشگاه وجود داشته است و دانشگاه "سی نیز" در دوره ساسانیان یکی از معتبرترین مراکز علمی سهگانه ایران باستان بوده است. بوشهر به لحاظ واقع شدن در منطقه حساس خلیجفارس و داشتن 625 کیلومتر مرز آبی همواره دارای موقعیت ژئواسترتژیکی بوده و از دیرباز مورد توجه قدرتهای ملی و فرا ملی قرار داشته و به همین لحاظ نیز در طول حیات سیاسی و اقتصادی دستخوش فراز و نشیبهای فراوانی گشته است. منابع و مزیتهای نسبی استان بوشهر: منابع عظیم گازی: حدود 68 درصد ذخایر گازی کشور و معادل 10 درصد گاز جهان در منطقه عسلویه بوشهر قرار دارد که این میدان بزرگ به عنوان دومین میدان گازی مستقل جهان شناخته شده است. ـ شاهراه صدور نفت ایران: نزدیک به 98 درصد نفت ایران از طریق اسکله صادراتی جزیره خارگ به خارج از کشور صادر میشود ـ سرمایهگذاری: قرار است جهت بهرهبرداری 24 فاز پالایشگاهی در منطقهی ویژهی اقتصادی پارس جنوبی 24 میلیارد دلار سرمایهگذاری شود که با راهاندازی پارس شمالی و تأسیس 14 فاز پالایشگاهی در آن منطقه، میزان سرمایهگذاری مجموعاً به 40 میلیارد دلار خواهد رسید. ـ سهم چشمگیر در درآمد ملی: با هر فاز پالایشگاهی در منطقه پارس جنوبی روزانه 5/1 میلیون دلار درآمد ارزی نصیب کشور میشود، هم اکنون 5 فاز آن به بهرهبرداری رسیده است که با بهرهبرداری از 19 پالایشگاه دیگر آن حوزه، و تأسیس 14 پالایشگاه دیگر در حوزه پارس شمالی درآمد قابل توجهی نصیب کشور خواهد شد. ـ صادرات غیر نفتی: استان بوشهر رتبه سوم صادرات غیر نفتی کشور را در اختیار دارد. ـ صنعت و معدن: براساس گزارش رسمی، رتبه دوازدهم صنعت و معدن از آن استان بوشهر است. ـ شیلات و کشاورزی: با تأمین 60 درصد میگوی پرورشی و تأمین میزان قابل توجهی از سایر آبزیان دریایی، رتبهی دوم تولید خرما در کشور و رتبهی پنجم گوجه فرنگی سایر مزیتهای این استان است. ـ اشتغال: حدود 70 هزار نفر نیروی کار به طور مستقیم در پارس جنوبی مشغول به کار هستند که با راهاندازی حوزهی پارس شمالی زمینهی بکارگیری 120 هزار نفر دیگر به وجود خواهد آمد. پیشبینی میشود با تکمیل تمام فازهای پالایشگاهی این دو حوزه زمینهی اشتغال یک میلیون نفر در استان بوشهر فراهم شود. ـ نیروگاه اتمی: با راهاندازی نیروگاه اتمی بوشهر، این استان دارندهی اولین نیروگاه اتمی کشور خواهد شد که حدود 1000 مگاوات برق بر ظرفیت نیروگاههای کشور افزوده خواهد شد. ـ موقعیت جغرافیایی و آب و هوایی: بوشهر به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط ویژه آب و هوایی تبدیل به یک گلخانهی بزرگ طبیعی شده است و موقعیت بسیار خوبی را جهت احیای کشاورزی فراهم آورده است. ـ آثار باستانی و تاریخی: تاکنون 208 اثر تاریخی استان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده که دو اثر مهم آن یعنی بافت قدیم شهر بوشهر و بندر تاریخی سیراف در حال ثبت در فهرست آثار جهانی است. ـ صنایع پتروشیمی خارگ، پالایشگاه بزرگ گاز جم، صنایع کشتیسازی هم چنین جاذبههای سیاحتی و زیارتی، تالابها و مناطق حفاظت شدهی نایبند و رود حله، صنایع دستی، سواحل زیبا، زمستانهای معتدل و بهاری و ... دیگر مزیتها و پتانسیلهای این استان است. استان بوشهر با داشتن چنین موقعیت اقتصادی، بندری، تجاری، فرهنگی و گردشگری که آن را از سایر استانها متمایز کرده است، متأسفانه در رده استانهای توسعه نیافته قرار دارد . بررسی علل و عوامل توسعه نیافتگی استان که بعضاً ریشه تاریخی دارد و کنکاش در این زمینه فرصت و مجال دیگری را میطلبد. اما پارهای از جنبههای توسعه نیافتگی استان را میتوان به شرح زیر فهرست وار برشمرد. ـ درصد پایین اشتغال به تحصیلات عالی در میان جوانان: لازم به ذکر است رتبه استان بوشهر در کنکور سراسری رتبهی بیست و سوم کشور و در رشتهی ریاضی در رتبهی 29 قرار دارد. در حالی که این رشته میتواند نیروی متخصص، ماهر و صنعتی مورد نیاز صنایع نفت و گاز استان را تأمین کند. ـ سهم پایین بخش خصوصی در اقتصاد استان در مقایسه با کشور. ـ نرخ پایین فعالیتهای مولد در استان. ـ فرار سرمایههای انسانی و مادی استان به سایر استانهای دیگر ـ عدم توسعه ظرفیتهای مدیریتی، منابع انسانی و فنی و حرفهای استان متناسب با پیشرفتهای حاصل در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی استان ـ نرخ پایین بهرهوری و تولید در استان ـ عدم توسعه محورهای مواصلاتی با سایر استانها و فقدان خطوط ریل ـ حاشیه سود بالای فعالیتهای غیر مولد در استان ـ نبودن برنامه راهبردی مناسب در زمینه تربیت نیروی متخصص و آموزشهای فنی و حرفهای ـ به روز نبودن آموزشهای دانشگاهی بر حسب نیازهای بازار کسب و کار در استان. * جمعبندی استان بوشهر علیرغم مزیتهای بیشمار اقتصادی و مادی هم اکنون در چنبرهی سخت توسعه نیافتگی گرفتار است و دلایل زیادی بر آن مترتب است. که به مواردی از آن اشاره شد، اما عمدهترین دلیل به رابطهی اثرپذیری توسعه نیافتگی منابع طبیعی و منابع انسانی برمیگردد. توسعهی مواد اولیه و منابع طبیعی تا حد زیادی بستگی به ظرفیت و تواناییهای بهرهوری مردم دارد. اگر جامعهای از دانش کافی برخوردار نباشد و فاقد مهارت لازم باشند، منابع طبیعی در دسترس آنها به صورت دست نخورده باقی میماند و یا در صورت بهرهبرداری به طور کاملاً ناکارا و غیر بهینه مورد استفاده قرار خواهد گرفت. لذا میتوان نتیجه گرفت راه برون رفت از مدار توسعه نیافتگی چیزی جزء تربیت و آموزش نیروی انسانی نیست. امروزه اندیشمندان و صاحب نظران علوم اقتصادی و اجتماعی متفق القولند، انسان، محور توسعه است. میتوان در دنیایی که به درستی به دنیای دانایی محوری نام گرفته است با تربیت نیروی انسانی متخصص ماهر و کارآمد به توسعه دست یافت و قلههای پیشرفت را یکی پس از دیگری فتح کرد. امید است مسئولین بر نیروی انسانی که از آنها به عنوان سرمایههای اجتماعی یاد میشود، بیش از پیش بها و ارج نهند و بدانند گره کور بنبست توسعه نیافتگی استان، فقط به دست نیروهای متخصص و کارآمد باز خواهد شد. به امید آن روز. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
