 |
||||
|
|
||||
|
جایگاه آزادی در اندیشه سیاسی حضرت امام خمینی (ره)جایگاه آزادی در اندیشه سیاسی حضرت امام خمینی (ره)
مفهوم آزادی بیش از هر مفهوم دیگری در تاریخ اندیشه سیاسی مورد توجه واقع شده است و همانند سایر مفاهیم سیاسی ذاتاً مناقشه بردار است، به طوری که در مکاتب مختلف اجتماعی که تعاریف و تفاسیر گوناگونی از آن شده است. عدهای آن را فقدان قید و بندهای زیانآور و غیر ضروری و عدهای دیگر آن را مداخله عمومی انسانها تعریف میکنند، اگر این مداخلهها نبود، افراد به گونه دیگری عمل میکردند. رافائل از فلیسوفان سیاسی معاصر در کل آن را فقدان قید و بند تعریف می کند و بین دو مفهوم آزادی اراده و یا انتخاب و دیگری آزادی عمل یا آزادی اجتماعی تمیز قایل میشود. به نظر رافائل انسان در صورتی آزاد است که هم در خواسته یا انتخاب خود هم در انجام دادن آن با مانع رو به رو نشود. مفهوم انتخاب خود و دلالت بر نوعی آزادی دارد. انتخاب گزینش یک امکان از میان امکانهای مختلف است. به طور کلی امروزه بیش از صدها تعریف از آزادی وجود دارد. به قول آیزیا برلین معنای آزادی نیز مانند معانی کلماتی چون خوشبختی و خوبی، طبیعت و حقیقت به قدری کشدار است که با هر گونه تفسیری جور در میآید. گاه آزادی را برابر دموکراسی و گاه به معنای دموکراسی به کار بردهاند گاه آن را یک حق و گاه آن را یک واقعیت دانستهاند. در دوران معاصر نیز عدهای بر طبل مخالفت با آزادی از هر زاویهای کوبیدهاند، اگر انقلاب اسلامی را پاسخی به تداوم آزادی و آزادیخواهی این ملت بدانیم باید جایگاه آزادی را در اندیشه نظریه پرداز و قائد بزرگ آن تبیین کنیم: حضرت امام خمینی (ره) اصل آزادی را میپذیرند و مورد تأکید قرار میدهند. امام همواره تمیز بین آزادی با فساد و فحشا هرج و مرج و توطئه را بارها مورد تأکید قرار داده است. ایشان به مصالح ملی و حفظ حکومت توجه ویژهای داشت. قطعاً محدودیتهایی را که ناظر بر مصالح جامعه، مردم و حفظ ثبات نظام اجتماعی و سیاسی بود میپذیرفت. حضرت امام خمینی (ره) همواره بر وجود مطبوعات آزاد و آزادی بیان، پذیرش وجود احزاب و یا جناحهای مختلف، پذیرش وجود انتقاد در جامعه، عدم اجبار در اقدامهای سیاسی نظیر رأی دادن و انتخاب نماینده، اعتماد به مردم و شایسته دانستن آنان و مواردی بسیاری از این قبیل را مورد تأکید جدی قرار داده است. حضرتامام خمینی (ره) در طول دوران حیات خویش و در مناسبتهای مختلف دربارهی موضوعات فوق، موضعگیریهایی داشتهاند که میتوانند در بسیاری از موارد راهگشای نظام سیاسی باشد، که اشارات مختصری به هر کدام از آنها میکنیم: الف) امام و آزادی بیان عقیده و افکار: حضرت امام خمینی (ره) به آزادی بیان و عقیده و افکار معتقد بودند و در عین پذیرش و اعتقاد شرایطی را نیز برای آنها قایل بود. امام بارها تأکید داشتند که مردم عقیدهشان آزاد است. کسی که الزامشان نمیکند که شما باید حتماً این عقیده را داشته باشید و در کنار این آزادی نیز به آزادی توطئه و فساد کاری و مضر به حال ملت را نیز بر میشمارد. ب) امام خمینی (ره) و آزادی مطبوعات: امام خمینی برای مطبوعات و رسانهها نقش مهم در تعلیم و تربیت و هدایت و رشد جامعه قایل بودند و از آزادی مطبوعات جانبداری میکردند، اما آزادی این مطبوعات به طوری که در قانون اساسی هم ذکر شده است نباید مخل به مبانی اسلام باشد و یا به مقدسات توهین کند و یا توطئه، دروغ، تهمت و شایعه بپراکند و همواره روشن گری از این طریق داشته باشد و مردم را هدایت کند و اگر غیر از این باشد توطئه در کار است و این غیر از آزادی مطبوعات است. ج) امام و پذیرش وجود انتقاد در جامعه: وجود انتقاد، ترجمان آزادی بیان است. بدون آزادی در جامعه در واقع آزادی بیان تحقق پیدا نخواهد یافت. امام خمینی نیز با اعتقاد به همین امر نه تنها انتقاد را پذیرفته بودند بلکه همگان را به آن دعوت کرده آن را هدیهای الهی میدانستند و فرمودند: «نباید ماها گمان کنیم که هر چه میگوییم و میکنیم کسی را حق اشکال نیست اشکال بلکه تخطئه یک هدیه الهی است برای رشد انسانها.» د) امام و پذیرش وجود احزاب و جناحهای فکری مختلف: پذیرش وجود احزاب و جناحهای مختلف فکری لازمه حکومت مردمی و دموکراتیک است و یکی از ساز و کارهایی که مشارکت مردم در امور سیاسی و اجتماعی را تسهیل میکند. امام خمینی (ره) با وجود احزاب مختلف و جناحهای مختلف موافق بودند ولی در این مورد نیز مانند سایر شاخصها و مفهوم کلی آزادی شرایط و محدودیتهایی را قائل بودند. هـ ) امام و اعتماد به مردم و شایسته دانستن آنان: یکی از بنیادیترین لوازم اعتقاد و پذیرش آزادی در جامعه و از پیش فرضهای مهم آن اعتماد به مردم رشید و شایسته دانستن آنان است. برای مثال وقتی که کسی معتقد به آزادی مردم در انتخاب، رأی دادن، انتقاد کردن و … است و از آن جانبداری می کند، قبل از هر چیز باید به این که مردم توانایی آن را دارند که درست و خوب را از بد تشخیص دهند معتقد باشد. حضرت امام در مناسبتهای مختلف ضمن ستایش از ملت، بلوغ سیاسی آنها و نقش آفرینی مؤثرشان در تاریخ سیاسی کشور تکریم و تحسین کردهاند. ایشان در جایی گفتهاند: «این ملت و هر ملتی حق دارد خودش تعیین کند سرنوشت خودش را این از حق بشر هم است. هر کسی هر ملتی خودش باید تعیین سرنوشت خودش را بکند. دیگران نباید بکنند این ملتها همه ایستادهاند ولی خواهند سرنوشت خودشان را تعیین کنند.» پس از این سخنان گهر بار حضرت امام به نتیجه میگیریم که حق حاکمیت از آنِ مردم است و مردم میتوانند بگویند نمیخواهیم. مشارکت مردم در حکومت و دخالت مردم در حکومت و پای بندی به حقوق مردم در حکومت حضرت علی (ع) وجود داشته است اگر بتوانیم اینها را تبیین کنیم. و با بیانی زیبا و ماندگار از حضرت امام (ره) که گهگاهی توسط عدهای نادیده گرفته میشود و آن این است: «میزان رأی ملت است». از سخن گرانبهای این پیر فرزانه این درس را میگیریم که حق حکومت از آن شایستگان است و حق حاکمیت از آن مردم است و دیگر این که حکومتی که با رأی مردم محقق نشود امام آن را قبول ندارد و وجود حکومت برای رفاه آسایش تربیت و امنیت … مردم میباشد. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
