 |
||||
|
|
||||
|
نگاهی به مراسم سینه زنی در بوشهرنگاهی به مراسم سینه زنی در بوشهر
بخش اول مراسم عزاداری در استان بوشهر یک نوع مراسم خاص است که قدمت آن به بیش از صد سال میرسد. مراسم سنتی بوشهر آیینی بس کهن دارد. از اینکه گفته میشود مراسم عزاداری بوشهر نوعی خاص است به این دلیل است که اگر از بالا به آن نگاه کنید آن را همانند موج دریا خواهید دید که در اول به صورت آرام جزر و مد میکند و بعد از چند ساعت به صورت موجی خروشان خود را به زمین میکُوبد و در اصطلاح محلی آن زمان را «واحد» میگویند. این مراسم ابتدا توسط عدهای از جوانان شکل میگیرد، بدین صورت که دایرهی کوچک را به دور ستون وسط مسجد یا حسینیه تشکیل میدهند. در این دایره هر کس با دست چپ کمربند همراه طرف چپ خود را میگیرد و با دست راست طبق یک ریتم معین سینه میزند. زدن دست به سینه با حرکت پا شکل میگیرد به طوری که هنگام عقب نشستن پای چپ و به جلو آمدن پای راست به حرکت درمیآید و هم زمان با حرکت پاها دست هم به سینه زده و بر میگردد. با کوبیدن دست به سینه گروه سینهزن به طور دایره و با همان حرکت پاهای چپ و راست به طور هم زمان به دور ستون میچرخند. این دایره کوچک که به وسیلهی نوحه خوان اول ـ که در اصطلاح محلی به آن "پیش خوان" میگویند ـ هدایت میگردد. به تدریج این صفها انبوه شده، دایرهها بزرگتر و با شعاع و قطر بیشتر تشکیل میگردد. در این هنگام گروهی از سینهزنان به انتخاب مسئول صفها که مدام در میان صفها دور می زند به مرکز دایره رفته و صف دوم و سپس صفهای بعدی را تشکیل میدهند. البته این صفها پشت سر هم درست نمی شود و خود در تخصص مسئول صفها ست و طبق خواندن نوحه خوان صورت میگیرد. در اصطلاح محلی این صفها را «بُر» مینامند و کسی که این صفها را درست میکند «بُرساز» میگویند. لازم به ذکر است که کار یک بُر ساز در مراسم عزاداری کاری بس دشوار است. همان طور که یک پیشخوان (نوحهخوان اول) باید بداند که چگونه و در چه زمانی از چه نوحهای و با چه ریتمی استفاده کند تا نوحهخوان بتواند کار آن را درست ادامه دهد یک بُرساز هم باید بداند که در چه زمانی و از چه کسانی برای ساختن بُر استفاده کند. البته نمیتوان تمام خطاها را به گردن بُر سازها انداخت چون آنها به تنهایی این همه عزادار را به طور منظم هدایت میکنند اما باید نقدی هم در مورد برخی از آنها داشته باشیم که خود جای بحث دارد. متأسفانه چند سالی است که برخی از بُرسازان در بعضی از مساجد و حسینیهها آن طوری که باید عمل کنند نیستند. این پذیرفتنیست که همه عزاداران برای امام حسین(ع) سینه میزنند و نه برای نوحهخوان اما باید در ساختن بُر از فامیل بازی دوری شود. برخی از ازدحام جمعیت و کمی جا شکایت دارند ولی ما شاهد آن هستیم که با وجود صحنهای بزرگ، باز هم مشکل بُرساز حل نمیشود. نوحهخوان نوحهای را با ریتم تند میخواند و یا میخواهد اجرا کند ولی هنوز بُرساز نتوانسته بُر را جمع کند و یا بالعکس. متأسفانه یکی از مشکلات بُرسازها این است که هر کس چفیهای به دور کمر بسته سریع به داخل بُر میبرند و در بعضی از مواقع آن افراد را به وسط یا همان بُر آخر میبرند حال آنکه اصلاً آن اشخاص بوشهری نیستند و چون نزد دیگران دیدهاند با خود فکر کردهاند که بستن چفیه به دور کمر یک آیین است و شاید هر کس چفیه نداشته باشد او را راه نمیدهند، با همین ذهنیت چفیه میبندند و وارد مراسم میشوند و بُرسازان نیز آنها را به سوی بُرهای داخل هدایت میکنند غافل از اینکه ایشان حتی بلد نیستند سینه بزنند. روایت میکنند در زمان مرحوم جهانبخش کُردیزاده (بخشو) جوانی به داخل بُرهای وسط آمد. ناگهان بُرساز آو را بیرون میکند. مرحوم کُردیزاده با صدایی بلند خطاب به آن بُرساز میگوید: همین جوانان هستند که فردا این بُرها را تشکیل میدهند. متأسفانه در برخی از محلات مشاهده شده که بُرساز با سینهزن، مشاجره میکند، در صورتی که اگر حق با بُرساز هم باشد باید بُرساز صورت یا سرِ سینه زن را ببوسد و با احترام او را به صفهای عقب راهنمایی کند. این موضوع زمانی رخ میدهد که صفها خیلی شلوغ باشد و کسی بخواهد بدون اجازه وارد صفهای جلویی شود. یکی دیگر از مشکلات بُرسازان این است که در وسط سینه و در موقعی که سینه به اوج خود رسید طوری بلند فریاد میکشند و ریتم سینهزنی را به هم میزنند که نوحهخوان از حس نوحهخوانی در میآید. این بنده نقدی کوتاه از بُرسازان مساجد و حسینههای شهرمان نموده ام که امید دارم این عزیزان مرا به بزرگواری خود ببخشند. اگر نقدی صورت میگیرد فقط برای جاویدان ماندن این سنت صد ساله است تا برای آیندگان به طور کامل و شفاف باقی بماند. لذا سعی کردیم که در این بررسی به سراغ چند تن از بُرسازان شهرمان برویم و نظر آنها را نیز در مورد ساختن بُر و مشکلات بُر ساز جویا شویم که انشاءا... در شمارهی بعدی هفتهنامه نظرات این بزرگواران به چاپ خواهد رسید. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
