نگاهی به مراسم سینه زنی در بوشهر

نگاهی به مراسم سینه زنی در بوشهر
قسمت سوم: گفتگو با بُرساز محله‌ی کوتی، مسجد شیخ سعدون
 خودتان را معرفی کنید؟
حاج محمود صائب فرزند علی در سال 1328 در بوشهر کوی شیخ سعدون چشم به جهان گشودم. مدرک تحصیلی من دیپلم فنی از هنرستان فنی حاج جاسم بوشهری است.
 چه طور شد به میان حلقه‌ی عزاداری آمدید؟
ـ از همان دوران کودکی علاقه‌ی شدیدی به مراسم عزاداری داشتم. مرحوم پدر و مادرم نیز از بانیان و پیش‌قدم در مراسم عزاداری اهل بیت بودند و من نیز از همان عشق و علاقه والدین برای خود سرمایه‌ی اندوختم. بعد از فوت مرحوم حاج مسلم نیک‌بین «بُرساز» در سال 1372 به اصرار مرحوم سید جواد عین‌الملک و هیأت امناء مسجد بنده برای ساختن بُر پای به میدان گذاشتم و تا به امروز افتخار بُرسازی این محل را بر عهده دارم.
 نظرتان در مورد نوع عزدارای استان بوشهر چیست؟
ـ فقط می‌توان گفت هیچ جایی از ایران همانند عزاداری سنتی بوشهر دارای چنین نظمی نیست. عزاداری در بوشهر چنان نظمی را در خود دارد و چنان هماهنگی را به همراه دارد که در چند سطر نمی‌توان آن را توصیف کرد. این نوع عزادارای مانند ندارد و باید آن را حفظ کنیم.
 از نظر شما بُرساز به چه معنی است؟
ـ اول باید بگویم بُر به چه معنی ‌ست؟ بُر به معنی ردیف است که در زبان انگلیسی به معنی "رو" می‌باشد و زمانی که این ردیف‌ها باید کنار هم قرار گیرند نیاز به کسی‌ست که برای برقرار کردن این قاعده آن را هدایت کند و شخصی که این ردیف‌ها را می‌سازد بُرساز می‌گویند. بُرساز در واقع به کسی می‌گویند که کار برقراری و ردیف کردن افراد را بر عهده دارد.
 وظیفه اصلی یک بُرساز چیست؟
ـ یک بُرساز به طور کلی وظیفه دارد نظم بین سینه‌زنان را ایجاد کند و تشخیص دهد از چه کسانی برای تشکیل صف‌ها باید استفاده کند. اگر بُرساز نباشد مراسم عزا نامنظم می‌شود و هر کس که بخواهد وارد صف‌های جلو می‌شود و آن‌گاه مراسم آن طوری که باید اجرا شود، انجام نمی‌گیرد. لذا یک بُرساز می‌داند چه کسی را باید داخل صف کند و چه کسی را نباید به داخل صف‌ها راه دهد.
 بُر ساختن در قدیم مشکل بوده یا در زمان حال؟
ـ در زمان حال واقعاً بُر ساختن مشکل است. زیرا جوانان امروزی آن احترام قدیم را نسبت به یک بُرساز ندارند. در قدیم نظم و انضباط حرف اول را می‌زد. در قدیم برای تشکیل یک صف اول کسی که سیّد بود وارد می‌کردند و اگر هم سیّدی نبود یک ریش سفید را به جلو هدایت می‌کردند و امروزه اگر بخواهی ریش سفیدی را وارد بُر کنی بعضی از جوانان با بی‌احترامی اعتراض می‌کنند که خود سینه‌زن هم نیستند. به هر حال در قدیم بیشتر احترام می‌گذاشتند ولی امروز تا جایی پیش رفته که با بُرساز مشاجره هم می‌کنند.
 دیده شده برخی از بُرسازان هر کسی را که چفیه بسته به دور کمر، او را سریع به داخل صف‌های جلویی می‌ببرند، آیا از نظر شما این عمل صحیح است؟
ـ به نکته‌ی بسیار مهمی اشاره کردید. اگر به عکس‌ها و فیلم‌های قدیمی سری بزنید و یا از بزرگان سؤال کنید خواهید دید که بستن چفیه یک نوع عادت می‌‌باشد که حال یا برای پاره نشدن جای کمربند و یا یک دست شدن همه عزاداران بوده است. متأسفانه امروزه بعضی‌ها آن را برای نشان دادن خود می‌بندند و این کار درست نیست. خیلی‌ها هستند که چفیه نبسته‌اند ولی چنان سینه‌ای می‌زنند که واقعاً دیدنی‌ست. لذا اینجانب هیچ‌گاه به هیکل و یا بستن چفیه‌ی اشخاص توجه نمی‌کنم و فقط سینه‌زن خالص اهل بیت‌(ع) را به جلو رفتن دعوت می‌کنم. منظور من از خالص بودن آن دسه از عزادارانی‌ست که برای وقت گذراندن به مراسم عزاداری نمی‌آیند و فقط برای عزای اهل بیت‌(ع) پای به میدان می‌گذارند.
 چرا بعضی‌ مواقع نوحه‌خوان، نوحه‌ای با ریتم تند می‌خواند ولی همچنان بُر باز است و یا بالعکس؟
1ـ ناهماهنگی بُرساز با سینه‌زن 2 ـ ازدحام جمعیت 3ـ جابه‌جا خواندن نوحه‌های نوحه‌خوان. نوحه‌خوان باید نگاهش و حواسش به بُرساز باشد و نوحه‌های خود را با نظر به تعداد بُرها بخواند که متأسفانه برخی این‌گونه عمل نمی‌کنند.
 چرا در برخی از مساجد بُرساز در بُر اول از داخل تبعیض قائل می‌شود و همیشه افرادی نامعلوم به چشم می‌خورد که در اوج سینه خسته شده و بُرها را رها کرده و موجب از هم گسستگی بُر می شود که این کار هر ساله به صورت رسم درآمده است؟
ـ سؤال بسیار منطقی است. باید بگویم بعضی از برسازان به اجبار مسئولین مساجد به این کار تحمیل می‌شوند و برخی دیگر برای خودنمایی، بزرگ نمایی و به نوعی پارتی بازی به این کار روی می‌آورند زیرا این افراد از اقشار گوناگون جامعه محسوب می‌شوند، از سرمایه‌داران، نامداران و دوستان نزدیک هیأت اُمناء و نوحه‌خوان به شمار می‌روند که این عمل در عزای اهل بیت‌(ع) و سینه‌زنی سنتی بوشهر بسیار ناپسند می‌باشد. بنده با این گونه رفتارها و عمل‌ها مخالف بوده و این روش باعث بی‌رغبتی دیگر عزیزان عزادار نسبت به آن محل می‌گردد.
 راهکار شما در این باره چیست؟
ـ احترام گذاشتن به این قبیل افراد به جا است ولی نه به این‌گونه، زیرا تنها و برای همیشه این قبیل افراد وجود ندارند. تعداد سینه‌زنان در صحن تنها 10 نفر داخل نیست بلکه بیش از 10 نفر هستند. لذا وظیفه ماست که از این عزیزان در بُرهای داخل استفاده کنیم، خصوصاً از جوانان زیرا در آینده همین جوانان هستند که بُرهای داخلی را تشکیل خواهند داد. اگر نقدی هم از این حقیر سر زده فقط به دلیل حفظ این سنت دیرینه است.
 از مشکلات بُرسازان و انتظار شما از عزاداران بگویید؟
ـ از مشکلات می‌توان بی‌احترامی جوانان به عزای حسین و یک بُرساز نام برد و از دیگر مشکلات بدون اجازه وارد شدن و به وسط بُرها آمدن است که خود موجب به هم خوردن صف‌ها می‌شود و دیگر صداهای ناهنجاری که از سینه‌زن به گوش می‌رسد. انتظاری که می‌رود این است که عزادارای باید خالص باشد و بدون ریا و نه تنها در عزادارای بلکه در تمام امور زندگی سعی کنند با بدنی طاهر و غسل رفته وارد مراسم شوند. این حقیر هرگاه وارد حلقه‌ی عزاداری می‌شوم غسل کرده و با نام اهل‌بیت وارد می‌شوم. این بُرها را خود اهل بیت هستند که اداره می‌کنند و ما تنها وسیله هستیم. در آخر انتظار می‌رود که عزیزان سینه‌زن از همان آغاز مراسم وارد عرصه شوند و نگذارند که نوحه‌خوان اصلی بیاید و صف‌ها بیشتر شود و بعد بیایند که این امر باعث می‌شود که جوانان نیز یاد بگیرند.
 در پایان اگر حرفی باقی مانده بگویید؟
ـ جا دارد از شما که در فکر ما بُرسازان بودید تشکر کنم و اگر اجازه دهید می‌خواهم از بُرسازان قدیم چهار محل اصلی شهر نام ببرم. ان‌شاءا... که خداوند ما را لایق عزای حسین و خاندانش بداند. محل شیخ سعدون: مرحوم حسن پرنده، مرحوم گرگعلی بن شمس، مرحوم حاج مسلم نیک‌بین، مرحوم ماشاءا... ذوالقدر، احمد خسرویان/ محل دهدشتی: مرحوم شیرو خالوزاده، مرحوم ماشاءا... مرادی، عبدالرحیم مرادی‌، مرحوم حسین‌بنازاده/ محله‌ی شنبدی: مرحوم سید امیر، ‌مرحوم حبیب تمهید، مرحوم اسماعیل تمهید، مرحوم حسین سهرابی/ محله‌ی بهبهانی: مرحوم احمد مختار «مختاری»، مرحوم رسول فروزان، مرحوم کریم کشیبان، مرحوم بو بون سیاه «باباجی»، مرحوم حاجی غلامی بوشهری.

• صفحه نخست
• خبر
• اجتماعی
• هوای تازه
• سیاسی
• ورزشی
• بایگانی
• جستجو
• آلبوم عکس
• نویسندگان
• پیوندها
• نظرات خوانندگان
• سرویسهای سایت
• تماس با ما

What is RSS?