 |
||||
|
|
||||
|
یاد باد آن روزگاران یاد باد...یاد باد آن روزگاران یاد باد...
نگاهی به معماری عمارت دهدشتی مارال جمالی ـ دانشجوی معماری دیدم به سر عمارتی مردی فرد کو گل به لگد میزد و خوارش میکرد وان گل به زبان حال، با او میگفت ساکت که چو من بسی لگد خواهی خورد از کوچهپسکوچههای شرجی و گرما که میگذری، زیبایی بناهای قدیمی مانند نسیمی خنک پیشانیات را قلقلک میدهد و انگار سالهاست که آنها را ندیدهای، امّا فقط یک بار وقتی از پس دنیای مادیّات به زیبایی بنا مینگری، میبینی که این بنا سالهاست که کنار توست، از جنس تو، از جنس دیارت، دیار نخلهای سوخته و دریا و جاشو... از کوچه پس کوچههای تنگ و تاریک محلهی بهبهانی که میگذرم"عمارت دهدشتی" نظرم را جلب میکند. این بنا توسط دو برادر به نامهای "حاج غلامعلی دهدشتی" و "حاج غلامحسین دهدشتی" ـ که هر دو تاجر روغن بودهاند ـ احداث گردیده است. بنا بر نوشتههای به دست آمده بنا متعلق به عهد قاجار بوده است. در این بنا، مانند سایر بناهای بوشهر "مدل هشتی" به چشم میخورد. در واقع مدل هشتی، مدلی است که ارتباط قسمت بیرونی و اندرونی به وسیلهی راهرویی انجام میگیرد که این راهرو را "هشتی" میگویند. در این بنای چهار طبقه، "تالار" بزرگترین و زیباترین قسمت این گونه ساختمانها را تشکیل می دهد و به نام "شاهنشین" معروف است، پنجرهها رو به حیاط مرکزی بوده و از نوع کارهای چوبی منّبت و گره، ساخته شده. تعداد پنجرهها 5 یا 7 عددی بوده که این اتاق (تالار) را به نام اتاق "پنج دری یا هفت دری" مشهور کرده است. یکی از پدیدههای هنری در معماری بیهمتای ایرانی هنر گچبری است که در کاوشهای باستانشناسی، نمونهها و نشانهای از رواج این هنر در روزگار ساسانی بهدست آمده است، که در این بنا نیز در داخل اتاقها، بر روی دیوارها و سقف اتاق و همچنین سیستمهای درها و پنجرهها نقش بسته است که توجه هر بینندهای را به خود جلب میکند. سقف اتاقها، قابسازی چوبی از آیینهکاری بوده و دیوارها نقش و نگارهایی همراه با نقاشی و رنگ و روغن تزئینی دارند. از جمله آثار هنری که میتوان در بافت قدیم و در اکثر ساختمانها به آن اشاره نمود، استفادهاز پنجرهها با شیشههایرنگی کوچک است که در این بنا به وفور میتوان یافت. اتاقها بر مبنای سازماندهی کل فضاها و تقسیم آن بر فضاهای "تابستان نشین" و "زمستاننشین" شکل گرفته است که اغلب اتاقهای تابستاننشین در طبقات بالا و اتاقهای زمستاننشین در طبقهی همکف و کمی پایینتر از سطح حیاط قرار میگیرند. اتاق زمستانی، اتاق کوچک با تعداد کمی "بازشو" است و گودی آن در سطح زمین و بسته بودن آن از چند جهت باعث گرم شدن سریع آن میشود و برعکس اتاقهای تابستانی، فضاهایی هستند که در جهتهای مختلف "بازشوها"ی آن در هر چهار جبهه به شانزده عدد میرسد. قوسها در این بنا حکم نعل درگاه بوده و علاوه بر این که بار وارده از سقف را تحمل میکنند، زیبایی خاصی به بنا میدهند. در این عمارت میتوان به دو نوع قوس اشاره کرد: "قوس نیم دایره" و "شاخ بزی تند". گفتنیست در هیچ یک از بناهای تحقیق شده، قوس "شاخ بزی تند" دیده نمیشود و فقط در این بنا به چشم میخورد. متأسفانه به علت عدم مراقبت از بنا، قسمت جنوبی آن تخریب شده و طبقات همکف، اول و دوم فرو ریخته. آن چه پس از نظارهی این بنای عظیم، فکر را مشغول میکند این است که در آن زمان نه خط کشی بوده و نه هندسهی امروز، اما دل بوده و عشق و پشتکار که چنین بنایی راخلق کرده، و حیف که ما آنها را در ذهنمان خاک کردهایم... بر مفرش خاک، خفتگان میبینم در زیرِ زمین نهفتگان میبینم چندان که به صحرای عدم می نگرم ناآمدگان و رفتگان میبینم ////////////// |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
