 |
||||
|
|
||||
|
گفت و گو با پژوهشگر و هنرمند ارجمند عرصهی تئاتر "جهانشیر یاراحمدی":گفت و گو با پژوهشگر و هنرمند ارجمند عرصهی تئاتر "جهانشیر یاراحمدی":
میتوان به آیندهی تئاتر امیدوار بود آقای یار احمدی؛ از حضور شما در سمینار ملی "تئاتر و مخاطب" آغاز کنیم. لطفاً بر آن چه در این سمینار گذشت و مباحث مطرح شده مروری داشته باشید. ـ سمینار "تئاتر و مخاطب" به همت مرکز هنرهای نمایشی، دانشگاه تهران، فرهنگسرای هنر و پژوهشکدهی جهاد دانشگاهی در روزهای دوم و سوم تیرماه در دانشگاه تهران برگزار شد. همان طور که از عنوان سمینار مشخص است، مخاطب تئاتری از منظرهای مختلفی مورد مطالعه قرار گرفته بود که در مجموع بیشتر دیدگاهها جامعه شناسانه بود . در این سمینار دکتر صالحپور با مقالهی "مخاطب تئاتر و چالشهای پیش رو"، شیوا مسعودی با مقالهی "باز شناسی دریافت مخاطب در نمایش عروسکی"، دکتر بهزاد قادری با مقالهی "تئاتر و اصول زیبایی شناختی مخاطب در گذر زمان"، پروفسور احمد کامیابیمسک با مقالهی "تئاتر و ویژگیهای مخاطب عام و خاص در ایران و جهان"، دکتر مختاباد با مقالهی "مخاطب و غیر مخاطب در تئاتر"، دکتر سجودی با مقالهی "مخاطب و مسئلهی رمز گشایی بین فرهنگی"، دکتر لزگی با مقالهی "شناخت تماشاگر"، دکتر مسعود دلخواه با مقالهی "نقش و جایگاه مخاطب در تئاتر امروز جهان" و چند تن از پژوهشگران دیگر حضور داشتند. من در این سمینار با مقالهی "بررسی نشانه شناختی مخاطب در تئاتر" حضور داشتم که در روز اول سمینار در تالار "کامبیز صمیمیمفخم" دانشکدهی هنرهای زیبا ـ دانشگاه تهران ـ آن را ارائه کردم. این مقاله در حقیقت نگاهی به مخاطب تئاتری است بر مبنای علم نشانه شناسی که چگونگی تفسیر و تأویل معنا توسط مخاطب و عوامل مؤثر بر این تفسیرها را مورد مطالعه قرار داده است. با خبر شدیم در سیزدهمین جشنوارهی بینالمللی نمایشهای آیینی و سنتی ـ که شهریور ماه در تهران برگزار خواهد شد ـ با موضوع نمایشهای سنتی استان بوشهر سخنرانی خواهید کرد. آیا این نمایشها دقیقاً از عناصر و شاخصههای بومی این منطقه برخوردارند و یا میتوان وجوهی مشترک و تأثیر پذیریهایی از نمایشهای مناطق دیگر کشور در آنها یافت؟ ـ نمایشهای سنتی در سراسر کشور، نام و نشانی مشابه دارند و عناصر کلی تشکیل دهندهی آنها به شدت مشابه است و بعید نیست که در آغاز همه به یک شکل بودهاند. اما آن چه مهم است این نکته است که به مرور زمان فرهنگهای عامیانهی هر قوم و دیاری بر نمایشها تأثیر گذاشته و شکل بومی به آنها بخشیده است. مثلاً در اجرای مجالس تعزیه، شبیهخوانان در هر منطقه از دستگاههای آوازی استفاده میکنند که کاملاً بومی است و در جای دیگر شبیه به آن یافت نمیشود. بنابراین میتوان گفت نمایشهای سنتی کلیتی مشابه دارند اما جزئیات، آنها را از هم متمایز میکند. نمایشهای سنتی در استانها جزئیات بومی فراوان دارند و بعضی از آنها در مناطق دیگر مانندی ندارند و به این سبب شاخصاند. ارزیابی شما از وضعیت فعلی تئاتر در کشور و نحوهی عملکرد "مرکز هنرهای نمایشی" چیست؟ ـ وضعیت تئاتر کشور در تمام طول تاریخ تئاتر با وقایع سیاسی ارتباط مستقیم داشته است. این جریان به شکل روحی و روانی در استقبال مخاطبین از تئاتر تأثیر شگرفی دارد. اخیراً، مرکز هنرهای نمایشی به دست کسانی سپرده شده که سالهای سال در عرصهی تئاتر و با تئاتر زیستهاند. همهی استانها امید داشتند که در تئاتر شهرستانها تحول اساسی رخ دهد و حمایتها جدیتر شود. متأسفانه تا امروز این اتفاق نیفتاده ولی قولها و وعدهها روز به روز بیشتر میشود. البته برنامههای بسیار خوبی برای استانها دارند و حاضرند این برنامهها را به شکل مشارکتی با استانها اجرا کنند. میتوان به آیندهی تئاتر در شهرستانها امیدوار بود، اما نکتهی مهمی که مرکز هنرهای نمایشی انجام داد، حذف جشنوارهی استانی بود و رسماً اعلام کرد که از جشنوارهها حمایت مالی نمیکنند اما از اجراهای عمومی حمایت خواهد کرد. دلایل آنها منطقی است و به گمانم هر کسی که تئاتر را دقیقاً میشناسد از این رویکرد حمایت خواهد کرد، اما مرکز هنرهای نمایشی میبایست حمایتهای مالی خود را بیشتر میکرد تا در شهرستانها اجراهای عموم رونق گیرد. متأسفانه حمایتها انجام نشد، جشنوارهها هم تعطیل! در حال حاضر فضایی راکد، تئاتر کشور را فرا گرفته و این مختص به تئاتر استان ما نیست. مسئولین تئاتر با توجه به رکود و سکون فعلی در این عرصه، بار دیگر به سراغ بزرگانی چون: بهرام بیضایی و حمید سمندریان رفتهاند. آیا با توجه به وضعیت فعلی، حضور این بزرگان رونق دوبارهای به سالنهای تئاتر خواهد بخشید؟ ـ کارگردانان بزرگ، آدمهای نشان داری هستند که در هر شرایطی که وارد صحنه شوند مورد استقبال واقع میشوند. تردیدی ندارم که هنرمندانی از این دست میتوانند به سالنهای تئاتر رونق ببخشند. بهترین راه برون رفت از این وضعیت، دعوت از کارگردانان بزرگ است که تعدادشان هم کم نیست، اما نمیدانم چرا به سرانجام این دعوتها خوشبین نیستم ! وضعیت فعلی تئاتر در استان بوشهر را چگونه میبینید؟ ـ وضعیت فعلی تئاتر در استان ما نسبت به بسیاری از استانها بهتر است، هر چند راضی کننده نیست. اخیراً در راستای سیاستهای مرکز هنرهای نمایشی مبنی بر حذف جشنوارهها و رونق اجراهای عموم، قرار است تعدادی از کارگردانان برجسته با پیگیری انجمن نمایش، نمایشهایی برای اجرا در بوشهر آماده کنند که اگر این اتفاق بیفتد به تئاتر استان رونقی دوباره خواهد بخشید. از سوی دیگر بحث آموزش مطرح است که در تابستان سال جاری در این حوزه کارهای خوبی انجام خواهد شد. از سوی دیگر انجمن نمایش بوشهر در سال گذشته تمام توان خود را به کار بست تا با برگزاری جشنوارههای متعدد، چراغ تئاتر را روشن نگه دارد. شما در زمینهی پژوهش در عرصهی تئاتر بسیار فعال هستید، اما در مجموع در این زمینه کار زیادی صورت نگرفته است و به نظر میرسد به پژوهش در این عرصه چندان توجهی نمیشود. دلیل این کم توجهی چیست؟ ـ پژوهش، عشق و علاقه میخواهد و کار سخت و طاقت فرسایی است، به همین دلیل کمتر کسی به این حوزه گرایش دارد. این بیتوجهی فقط در استان ما مشاهده نمیشود و در همه جا حتی پایتخت نیز دیده میشود. پژوهشگری که برای یک موضوع باید مدت زیادی را صرف کند وقتی این بیتوجهیها را میبیند بیتردید انگیزهی خود را از دست خواهد داد. بنابراین آنان که در این حوزه ماندهاند عاشقانی مثال زدنیاند. از انتشار آثار دیگر مجموعهی "تجربههای جنوبی" بگویید. ـ همان طور که مطلع هستید تا امروز چهار اثر از این مجموعه منتشر شده است: بارون و بوی یاس، اسب تک شاخ، گربه و موش، آفره. پنجمین اثر از این مجموعه نیز با عنوان "عنکبوت" اثر زینب عوضپور به زودی منتشر خواهد شد. بقیهی آثار نیز در انتظار مجوز هستند. در حوزهی پژوهش و نیز حضور در عرصهی تئاتر، چه ایدهها و برنامههایی دارید؟ ـ آثار پژوهشی "تعزیه در بوشهر" و "نمایش در خارگ" را در دست انتشار دارم، در حال نگارش یک کار پژوهشی نیز هستم که در حقیقت پایان نامهی من در مقطع کارشناسی ارشد میباشد و در راستای همان دغدغههای پیشین است. همچنین نقش بسیار کوتاهی در فیلم سینمایی"ABCD" ایفا خواهم کرد. در عرصهی تئاتر هم با آقای احمدرضا قربانی برای بازی در نمایش "بناتالنعش" جهت شرکت در جشنوارهی آیینی و سنتی و نیز در نمایش جدید گروه "خاک" به کارگردانی آقای حیدر مظفری همکاری خواهم داشت. و سخن آخر؟ ـ از توجه شما سپاسگزارم و امیدوارم مطبوعات برای بیان عظمت فرهنگ و هنر این دیار بیش از پیش تلاش نمایند. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
