 |
||||
|
|
||||
|
روابط هلندیها با خلیجفارس روابط هلندیها با خلیجفارسنوشته : ویلم فلور قسمت هفتم بعد از سال 1652 واک دیگر کالای زیادی در اصفهان نفروخت، هرچند شرکت هنوز در بیشتر سالها مبادرت به فروش مالالتجاره میکرد. دفتر اصفهان میبایست به طور منظم راجع به هرچیزی در ارتباط با فعالیت تجاری واک مانند اوضاع بازار، افزایش قیمتها، فعالیت رقیبها و اوضاع سیاسی دربار، گزارش دهد. واک در کرمان دفتر کوچکی داشت که مسوول خرید موی بز یا «کرک» بود که از روستاهای دورافتاده، جمعآوری می گردید. تا از آنجا به باتاویا و هلند ـ جهت استفاده در صنعت کلاهدوزی ـ حمل گردد. نمایندهی «واک» در کرمان معمولاً ارمنیها بودند. واک در شیراز هم یک نفر شرابساز داشت که با اجازهی مخصوص شاه، شراب برای صادرات میساخت. مضافاً واک برای چند دهه هم خانهای در لار داشت که مسافران در آن به استراحت میپرداختند. از سال 1734 تا 1748 واک دفتری نیز در بوشهر داشت که نمایندهی آن یک نفر هلندی بود. «واک» دفتری هم در بصره داشت ـ اما به تناوب ـ که تا سال 1748 تحت نظارت مدیریت ایرانی «واک» عمل میکرد. ضمناً بعد از سال 1747 تا 1753 این دفتر مستقلاً عمل میکرد. دست آخر اینکه واک در سال 1753 دفتری را هم در خارگ تأسیس کرد و در همین زمان دفاتر خود را در بوشهر و بصره ترک گفت. واک برای انجام عملیات خود در ایران تعداد محدودی کارمند داشت که به ندرت تعدادشان از 30 نفر تجاوز میکرد. این تعداد تا حدودی تا سال 1722 ثابت بود، اما در این موقع در پی حملهی چپاولگران بلوچ به مرکز تجاری هلند در بندرعباس و خطر حمله به کاروان واک در لار، تعدادی نیروهای کمکی به ایران اعزام گردید. در مواقع عادی، تا سال 1721، در مرکز تجاری هلند نیروی نظامی وجود نداشت؛ اما در پی بروز ناامنی در شهر و حومه، به علت اشغال ایران توسط افاغنه، این وضعیت تغییر کرد. لذا باتاویا تعداد 150 سرباز ـ 50 نفر بیش از تعداد مورد درخواست ـ به منظور دفاع از مرکز تجاری و محافظت از کاروانها به ایران گسیل داشت. این نیروی اعزامی مجهز به 16 قبضه توپ چهار پوندی، 500 عدد نارنجک دستی و 5000 پوند باروت بود. ضمناً مواد غذایی (برنج، ژامبون، گوشت، مشروب، بادام زمینی، لوبیا و غیره) برای مصرف ده ماه نیز ارسال شده بود. به علت آب و هوای ناسالم بندرعباس از تعداد 158 سرباز حاضر در نوامبر 1722 فقط 115 نفر آنها تا ژوییه 1723 در آنجا باقی ماندند. در سال 1726 باتاویا به منظور جایگزینی افراد ردههای پایین تعداد 50 نفر دیگر فرستاد، اما چندان تفاوت نمیکرد؛ زیرا تعداد نیروی نظامی باقیمانده کمتر از 50 نفر بود.3 جمع کل کارکنان واک در تشکیلات ایرانی واک، تا سال 1742، حدود یکصد نفر در نوسان بود، اما بعد این تعداد به علت مرگ و میر افراد، کاهش یافت. علت حضور مستمر نیروی نظامی، بروز ناامنی ناشی از سوء حکمرانی دوران واپسین صفویه و نادرشاه بود. واک نمیتوانست برای تأمین حفاظت خود متکی به مقامات مسوول باشد، زیرا آنها خود عامل ناامنی بودند. دلیل اینکه در سال 1745 تعداد کارکنان اصفهان زیاد بود، این بود که شورا در بندرعباس به منظور رسیدگی به اعمال نمایندهی آنجا و تعطیلی شعبه، کمیته تحقیق به اصفهان اعزام کرده بود. ارقام مندرج در جدول بیانگر تمامی ماجرا نیست زیرا راجع به شرایط افراد چیزی را بیان نمیکند. برای مثال، مدیر مرکز بندرعباس در 31 اوت 1741 گزارش کرد که فقط 18 نفر قادر به حمل اسلحه هستند در حالی که در دسامبر 1741 سربازها هنوز خیلی ناتوان بودند.4 در چنین مواردی اگر کشتیهای هلندی در لنگرگاه مستقر بودند ملوانان این شناورها به عنوان نگهبانان مرکز تجاری بندرعباس انجام وظیفه میکردند. گذشته از این در دهه 1740 بیشتر کارکنان نظامی نبوده و ماهیتاً پرسنل اداری و اجرایی بودند. تنها بندرعباس بود که در آنجا پرسنل نظامی حضور داشت، اما پرسنل سایر مراکز تجاری واک اداری بودند. منبع: VOC 2511/31/7/1740,f 1440 – 1; VOC 2517,15/4/1741/f.2221; VOC 2680/Res. 21/7/1744 NON – FOLIATED; VOC 2680, f.187. |
طبق روال معمول "نصیر بوشهر" در هنگام ورود استاندار جدید، 
در سال 1907 میلادی به روایت روزانه
